T.C. Ticaret Bakanı ile Değerlendirme Toplantısı

10 Ocak 2023

Sayın Bakanım,

MÜSİAD’ımızın değerli üyeleri, iş dünyamızın kıymetli temsilcileri,

Saygıdeğer hanımefendiler, beyefendiler,

Kıymetli basın mensupları,

Hepinizi saygıyla ve muhabbetle selamlıyorum.

Değerlendirme Toplantımıza hoş geldiniz, safalar getirdiniz…

Değerli konuklar, kıymetli MÜSİAD Ailesi,

Yüzlerce yıldır bir arada yaşadığımız Anadolu coğrafyası, aynı zamanda dünyadaki tüm medeniyetlerin doğduğu bölgedir. Bu topraklar; emeğin, hoşgörünün, sevginin ve paylaşmanın merkezidir.

MÜSİAD’ımızın temelleri de, 1990 yılında bu toprakların bereketine inanan, paylaşmanın ve emeğin gücünü ortaya koyan 12 genç iş insanının inancı, azmi ve kararlılığı ile atıldı. Toprağa atılan bu tohum, çok geçmeden filizlendi. Ve bugün, üzerinden neredeyse 34 yıl geçtikten sonra hem ülkemizde hem de dünyanın birçok coğrafyasına yayılan bu ağacın dalları, bizleri MÜSİAD sevdalılarını da bir araya getirdi.

MÜSİAD; Anadolu’nun gücünü dünyaya açma ve yerel kalkınmayı güçlendirme hedefiyle çıktığı yolda, medeniyet davası yürüyüşünü kararlılıkla sürdürüyor.

Değerli Misafirler, kıymetli MÜSİAD Ailesi,

Bugün, medeniyet yürüyüşümüz boyunca bizlere destek olan, ilk günlerinden bu yana MÜSİAD’a omuz vermiş çok değerli yol arkadaşımız Üçüncü Dönem Genel Başkanımız, Sayın Bakanımız Prof. Dr. Ömer Bolat ile bir aradayız.

Sayın Bakanımız Ömer Bolat Beyefendinin MÜSİAD camiasında yeri çok ayrıdır. MÜSİAD’ın kuruluşunun hemen ardından, 1993 yılında, medeniyet yürüyüşü için canla başla çalışan değerli Bakanımız, burada 7 yıl gibi uzun bir süre boyunca genel sekreterlik görevini üstlendi. Kendisi, MÜSİAD Yönetim Kurulundaki 15 yıllık görev süresi içinde, 4 yıl Genel Başkan Yardımcılığı, sonrasında ise, 2004-2008 yılları arasında Üçüncü Dönem Genel Başkanımız olarak bu yükü sırtlandı. Kendileri sağ olsun, Başkanlık döneminin sonrasında da desteğini esirgemedi: Halihazırda 2008’den bu yana MÜSİAD Yüksek İstişare Heyeti üyesi göreviyle ve çekirdekten bir MÜSİAD’lı olarak yürüyüşümüze desteğini her daim sürdürmektedir.

Kısacası, MÜSİAD’ımızın bugünlere gelmesinde Sayın Bakanımız Prof. Dr. Ömer Bolat’ın payı çok çok fazladır.

Bu vesileyle, medeniyet yürüyüşündeki haleflerinden biri olarak, değerli Bakanımız ve Üçüncü Dönem Başkanımız Prof. Dr. Ömer Bolat’ı ağırlamaktan büyük bir gurur duyuyoruz. Bir kez daha hoş geldiniz Sayın Bakanım.

Sayın Bakanım,

Değerli MÜSİAD’lılar, kıymetli basın mensupları,

Geçtiğimiz günlerde Ankara’da yaptığımız “2023 Ekonomi Değerlendirmesi ve 2024 Beklentiler - Genişletilmiş Başkanlar Toplantısı”nda Hazine ve Maliye Bakanımız Sayın Mehmet Şimşek’le 2023 yılını değerlendirirken, aynı zamanda 2024 yılı beklentilerine dair de istişarede bulunmuştuk. Oldukça verimli geçen bu toplantıda, önümüzdeki dönemin iyimser olacağına dair önemli tespitler ortaya çıkmıştı.

Bu toplantının konu başlıklarını çok kısaca hatırlatıp, ardından her yıl yaptığımız üye anketimizde öne çıkan birkaç hususa değinmek ve Sayın Bakanımızın görüşlerine başvurmak istiyorum.

2022 yılında %5,6’yla G20’nin en çok büyüyen 3’üncü ülkesi olma başarısı gösteren Türkiye, 2023 yılına da bu motivasyonla girmişti.

Nitekim Ocak ayında yıllık bazda ihracatta %10,3, sanayi üretiminde %4,5, perakende satışlarda %33,9, toplam ciroda %94,0 artış kaydedilmiş; işsizlik oranı %9,7 seviyesine gerilemişti.

Bununla birlikte maalesef 6 Şubat tarihinde Kahramanmaraş merkezli gerçekleşen iki büyük deprem neticesinde tarihinin en büyük felaketiyle karşılaşan ülkemiz; GSYİH’deki payları %10’u aşan ve toplam ihracatın %8,6’sını gerçekleştiren 11 ilimizde ekonomik aktivitenin ciddi anlamda sekteye uğramasıyla, büyük bir şok yaşamıştı.

Çok şükür; deprem sürecinde devlet ve milletimizin millî bir dayanışma ruhu içerisinde ve olağanüstü bir gayretle hareket ederek yaraları sarmasıyla, felaketin yaşandığı illerimizin yeniden imar ve inşasının hızlı bir şekilde başlamasına olanak sağlandı.

“Asrın felaketi” olarak nitelendirilen bu depremlere karşın, yılın ilk çeyreğinde %4 büyüyerek büyük bir direnç gösteren Türkiye ekonomisi, yılın ikinci çeyreğinde de bu performansını sürdürmüş ve %3,9 oranında büyüyerek küresel ekonomi içerisinde pozitif ayrışmayı başarmıştır.

Nihayet yılın üçüncü çeyreğinde %5,9 oranında büyüyen Türkiye ekonomisi, bu dönemde Hindistan’ın ardından G20’nin en çok büyüyen 2’nci ülkesi olmayı başarmış ve böylece aralıksız 13 çeyrek boyunca büyüme kaydederek önemli bir başarıya imza atmıştır.

Öncü ekonomilerle birlikte ülkemizin de enflasyon sorunuyla yüzleştiği ve parasal sıkılaşma sürecinde olduğu böyle bir dönemde, Türkiye ekonomisinin büyüme hızının artması takdir edilmesi gereken bir gelişmedir.

İhracat bayrağını 200’den fazla ülkeye ulaştıran, ekonomiden altyapı ve şehirleşmeye, eğitimden sağlığa kadar birçok sahada oldukça büyük atılım yapan ülkemizin, bu başarısını önümüzde dönemde de sürdürerek ve Cumhuriyetin 2’nci yüzyılında orta gelir tuzağını aşarak, dünyanın en büyük 10 ekonomisi arasına gireceğine olan inancımız tamdır.

Sayın Bakanım, değerli misafirler,

Geleneksel olarak her yılın son ayında üyelerimizin değerlendirmelerine sunduğumuz Ekonomi Anketimiz kapsamında katılımcılara toplam 24 adet soru yöneltilmiştir. Bu sorulardan ilk 9’u 2023 yılının değerlendirilmesine yönelik, diğer 15 soru ise 2024 yılına dair beklenti ve öngörüleri içermektedir.

Şimdi sizlere, bilhassa ön plana çıkan ve burada özellikle değinilmesi gerektiğini düşündüğüm birkaç anket sorusu ve ortaya çıkan cevapları aktarmaya çalışacağım.

  • Üyelerimize yönlendirdiğimiz ilk soru, 2023 yılında iç satışlarının önceki yıla kıyasla ne yönde değiştiğiydi. Bu soruya anketimize katılan üyelerimizin % 42,4’ü “Arttı” cevabını verirken, “Azaldı” cevabını verenlerin oranı % 39,7’dir. Hatırlanacağı gibi yılın ilk 9 ayına ilişkin % 5,9’luk GSYİH büyümesinde iç tüketimin katkısı 10,5 puan olmuş, buna karşın 3’üncü çeyrekteki zayıflama dikkat çekmişti. Bu bağlamda ankete katılan üyelerimizin % 42,4’ünün Türkiye ekonomisinin iç talep kaynaklı büyümesine destek verdiğini ifade edebiliriz.

Önceki yıl yaptığımız ankette üyelerimizin %49’u 2023 yılında iç satışlarının artacağını öngörmüştü. Dolayısıyla, 2023’ün üyelerimizin beklentilerinin karşılanmadığı bir yıl olduğunu söylemek mümkündür.

  • Bir diğer sorumuz, üyelerimizin ihracatının önceki yıla kıyasla ne yönde değiştiğiydi. Bu soruya ankete katılan üyelerimizin % 15,9’u “Arttı” cevabını verirken, % 31’i ihracatlarının azaldığını, % 53,1’i ise değişmediğini ifade etmiştir. İhracatları artış kaydeden üyelerimizin azalış kaydeden üyelerimizden daha az olması, yıllık ihracatımızdaki ivme kaybını destekler niteliktedir.

Buna ilaveten önceki yıl yapmış olduğumuz anketimizde 2023 yılı için ihracat artışı öngören üyelerimizin oranının % 41,0 seviyesinde olması, dış talep noktasında 2023’ün beklentilerin oldukça altında kaldığına işaret etmektedir.

  • Üyelerimizin önceki yıla göre ithalatlarının seyrini değerlendirmesini istediğimiz diğer sorumuza ise, anket katılımcılarının % 14,2’si “Arttı”, % 24,5’i “Azaldı”, % 61,3’ü ise “Değişmedi” cevabını vermiştir.
  • Yurtiçi satışlarının 2024 yılındaki muhtemel seyrine yönelik sorulan soruya; üyelerimizin % 31,6’sı artış yönünde cevap verirken, % 44,6’sı azalış beklentisini ifade etmiştir. Bu veriler ışığında üyelerimizin, kapasite kullanımı tahminlerine benzer şekilde, 2024 yılında ekonomik aktiviteye yönelik önceki yıla kıyasla daha ılımlı bir iklim öngördüklerini söyleyebiliriz.
  • 2024 yılında ihracatlarının ne yönde değişim göstereceğini beklediklerini sorduğumuzda; ankete katılan üyelerimizin % 29,1’nin “Artacak”, % 24,8’inin ise “Azalacak” cevabını verdiği görülmektedir. Böylece ankete katılan üyelerimizin, 2024 yılına ilişkin dış talep artışı beklentilerinin, iç talep öngörülerine göre daha iyimser olduğu görülmektedir.

Geleneksel olarak her yılın son ayında üyelerimizin değerlendirmelerine sunduğumuz 24 soruluk Ekonomi Anketimizin içinden seçtiğimiz soru ve cevaplar bunlardı. Genel ekonomik perspektifi gözler önüne sermesi anlamında bu verdiğim birkaç örneğin okunmaya ve analiz edilmeye oldukça uygun olduğunu düşünüyorum.

Sayın Bakanım,

Değerli MÜSİAD Ailesi,

Bizler, iş insanları ve ticaret erbabı olarak helal kazancın yanında ülkemizi ekonomik olarak daha yukarılara taşımanın hevesi ve sevdası içindeyiz. Bu yüzden bizlere düşen, ülkemizin kalkınması için çalışmak; daha fazla üretmek, yatırım yapmak ve bu sayede istihdam sağlamaktır.

Allah’a şükürler olsun, MÜSİAD olarak, istihdam sağlamak ve yatırımı arttırmak anlamında bugüne dek birçok güzel çalışmaya imza attık. 2024 yılında ve sonraki dönemlerde de bu çalışmalarımız, Allah’ın izniyle artarak devam edecektir.

Çabalarıyla, emekleriyle ve alın teriyle MÜSİAD’ımıza katkıda bulunan; ülkemizin ekonomisine katma değer sağlayan tüm iş insanlarını saygı ve hürmetle selamlıyorum…

Allah’a emanet olunuz.

Mahmut Asmalı

MÜSİAD Genel Başkanı