Türkiye İstişare Toplantısı (TÜİT)

“Topraktan Geleceğe Türkiye Yüzyılında Üretim Zirvesi” - Mersin

(10 Şubat 2024)

Sayın Bakanım,

MÜSİAD’ımızın değerli üyeleri,

İş dünyamızın temsilcileri,

Çok kıymetli basın mensupları,

Saygıdeğer hanımefendiler, beyefendiler,

Hepinizi saygıyla, muhabbetle ve hürmetle selamlıyorum.

Mersin Şubemizin ev sahipliğinde, Tarım ve Orman Bakanımız Sayın İbrahim Yumaklı’nın teşrifleriyle gerçekleştirdiğimiz ve “Topraktan Geleceğe Türkiye Yüzyılında Üretim Zirvesi” başlığıyla yaptığımız Türkiye İstişare Toplantımıza hoş geldiniz.

Sözlerime başlarken, MÜSİAD’ımızın Gıda, Tarım ve Hayvancılık Sektör Kurulu’na, Sektör Kurulu Başkanımıza ve tüm çalışma arkadaşlarımıza, Türkiye İstişare Toplantımıza katkılarından dolayı teşekkür ediyorum.

Değerli arkadaşlar,

Neredeyse 34 yıldır durmadan çalışan ve üreten MÜSİAD, her zaman verimli ve öncü çalışmalara imza atmıştır. MÜSİAD Ailesi, her gün bir önceki günden daha fazla çalışan, daha fazla değer üreten ve ülkemiz için katma değer sağlayan bir bakışa sahiptir. İşte bu yüzden de MÜSİAD, ülkemizdeki en verimli ve en üretken iş dünyası kuruluşudur.

Yerli ve milli bir vizyona sahip olan MÜSİAD üyelerinin yaklaşık %10’u gıda ve tarımla uğraşmaktadır. Hal böyle olunca, topraktan ve tarımın geleceğinden söz etmek, MÜSİAD camiasını yakından ilgilendirmektedir.

MÜSİAD olarak bizler, tarım konusunda, hem teknolojinin en iyi şekilde kullanılması hem de katma değerli ürüne olan ihtiyacı zaten her fırsatta dile getiriyoruz. Ülkemizin ve dünyanın geleceğini tarımda görüyoruz ve “tarımın gücü geleceğimizin teminatıdır” diyoruz.

Sayın Bakanım, Değerli MÜSİAD Ailesi,

Yıllar içerisinde GSYİH’daki payı gerileme eğiliminde olsa bile, 2022 yılı itibarıyla %5,8 seviyesinde olan tarım sektörünün payı, küresel ortalamanın üzerinde seyretmektedir. Türkiye bu oranla, orta ve yüksek gelir grubuna yaklaşmakla beraber dünya ölçeğinde 8’inci büyük tarımsal GSYİH’ya sahip konumdadır.

Özellikle 2023 yılı 3’üncü çeyrek verilerine baktığımızda, tarım sektöründe istihdam edilenlerin sayısının yaklaşık 5,2 milyon civarında olduğunu görebilmekteyiz. Bu sayı, sektörün toplam istihdam içerisindeki payının %16,1 seviyesinde olduğunu göstermektedir.

Üretim miktarı da bir önceki yıla göre artış göstermiştir. Buna göre 2023 yılında tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde 77,7 milyon ton; sebzelerde 31,8 milyon ton; meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde 27,4 milyon ton üretim gerçekleşmiştir. Sadece tahıl ürünleri üretim miktarları 2023 yılında bir önceki yıla göre %9,1 oranında artarak yaklaşık 42,2 milyon ton olarak gerçekleşmiştir.

2023 yılı tarım ihracatı için de bir rekor yılı olmuştur. Türkiye’nin tarım ihracatı 2023’te bir önceki yıla göre %2,8 artışla 35,2 milyar dolara yükselerek tarihin en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Bu miktar, ülkemizin toplam ihracatının yaklaşık %16 oranına takabül etmektedir.

Yeri gelmişken burada, Mersin’in tarımsal ihracattaki kayda değer başarısına değinmek de isabetli olur. Buna göre, Mersin’in hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri ihracatı önceki yıla göre %23,1 artış kaydederek 1,1 milyar dolara ulaşmıştır. %26,2 artış kaydeden yaş meyve ve sebze ihracatı ise 900,1 milyon dolara yükselmiştir. Söz konusu iki ürün grubunun ihracatının, toplam Mersin ihracatının %61,3’ünü kapsaması; tarım sektörünün il ekonomisi için ne kadar önemli bir konumda olduğunu ispatlar niteliktedir.

Değerli Bakanım, Kıymetli Konuklar,

Önümüzdeki günlerde, özellikle tarım alanında “Üretimin ve Üreticinin Yüzyılı” mottosuna uygun çalışmalar ortaya çıkacağına inanıyoruz. Bu konuda bizler de MÜSİAD olarak elimizden gelen gayreti ve çabayı gösteriyoruz.

Malumunuz, yalnızca sorunlardan bahsetmek bir politika üretme yöntemi değildir. Sorunları neden-sonuç ilişkisi içinde ve yerli yerine koyarak analiz edersek, işte o zaman üretimde verimlilik sağlar, ülkemiz için katma değer üretebiliriz.

Bizler, ülkemizin potansiyeli iyi görmeli, tarımda akılcı stratejiler üretmeli ve aldığımız kararları teknolojinin yol göstericiliğinde hayata geçirmeliyiz. Şimdi, müsaadenizle ülkemizin tarımsal üretimi adına önem arz eden birkaç konuya değineceğim:

  • Sürdürülebilirlik ve Verimlilik

Bildiğiniz gibi, sorunların en başında iklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkileri yer almaktadır. Geçen yıl tarihin en sıcak yılıydı, bu yıl geçen yıldan da sıcak olacak. Buradan başlayan sorunlar bir silsile halinde tarıma ilişkin tüm alanları da etkilemektedir. Bunun içinde kuraklık da vardır, suyun verimli kullanılması da vardır. Asıl mesele ise verimlilik ve sürdürülebilirlik kavramlarında düğümlenmektedir. Bu şartlarda her karış toprağımızı ekeceğimiz ve her damla suyun kıymetini bileceğimiz bir seferberlik halinde olmak mecburiyetindeyiz.

  • Ar-Ge

Teknolojik yenilikleri yakından takip ederek, üniversitelerimizle özellikle Ar-Ge konusunda iş birliklerine giderek tarımsal biyoteknoloji, dijitalleşme, otomasyon, akıllı tarım uygulamaları ve tarımsal üretimde robot teknolojilerinden daha sık şekilde faydalanmalıyız.

  • Eğitim

Bugün özellikle genç neslin tarım konusunda daha çok bilgiye ihtiyacı bulunuyor. Genç nesillerin her fırsatta hem bilgilendirilmesi hem de sektöre olan ilgisinin canlandırılması önemlidir. Tarım sektöründe genç çiftçilere verilen desteklerin ve eğitimin artışı bunu sağlayacaktır.

  • Katma Değer

Katma değer meselesi, bizim ekonomik büyümede kullandığımız anahtar ifadelerden biridir. Ürünlerimizin katma değeri arttıkça hem süreç boyunca kazanımlar artacak hem de ülke ekonomisine muazzam bir katkı sağlanacaktır. Dolayısıyla, katma değerli üretim, gıda ve tarım sektöründe de çok önemli bir yerde durmaktadır.

  • Planlama ve Veri Yönetimi

Hepimizin bildiği gibi tarım, aynı zamanda içinde belirsizliği ve riski de barındırır. Bu yüzden eldeki veriyi iyi değerlendirerek planlama yapmak çok önemlidir. Verimli bir artışı sağlamak adına, tüm üretim süreçleri planlı ve programlı şekilde yapılmalıdır.

  • Teşvikler

Ülkemizde tarım alanında uygulanan tarım teşvikleri, destekleri ve politikaların etkisi de son derece önemlidir. Bunun başlıcası; sektörde çok önemli rol üstlenen kadınların karşılaştığı zorlukların çözümlenmesidir. Kadın üreticilerin teşvik edilmesi ile birlikte, aile işletmelerinin korunması, onlara gerekli eğitim ve teşviklerin sağlanması son derece elzemdir.

Tarım, kırsal kalkınma için de büyük öneme sahiptir. Üretim yapılan bölgenin hayat standartlarının yükselmesi ve bölgenin gelişmesi son derece önemlidir. Doğal gübrelerde devlet desteğinin olması ve tarımsal finansın güçlendirilmesi de özellikle tarıma dayalı sanayi yatırımlarının yapılması adına önem arz etmektedir.

  • Tarım Politikaları

Tarım ve gıdayı ülkemizin en önemli, stratejik sektörü haline getirmeliyiz… Bunun için önerilerimizi de birer başlık olarak anmak yerinde olur:

-Tarım teknoparkları ve tarım kentler kurulmalı, birlik ve kooperatiflere destek verilmeli

-Tarımda dışa bağımlılığı bitirmeli... Tarımda fiyatı tetikleyen girdilerin hemen hepsi ithal; fiyat dalgalanmalarının önüne geçmek adına buna bir çözüm getirilmeli

-Tarım teknolojilerini destekleme politikası sürekli olarak güncellenmeli

-Tarım piyasaları düzenleme kurulu kurulmalı

-Orta ve uzun vadede kıtlık için şimdiden tedbir alınmalı

-Tarım arazilerinin miras yoluyla bölünmesinin yasal yollarla önüne geçilmeli

-Gıdada taklit ve tağsişe karşı yaptırımlar uygulanmalı

-Çok ortaklı ve güçlü yapıların kurulması teşvik edilmeli

-Gübre, yem, ilaç ve mazot desteği sağlanmalı

-Gıda enflasyonunun önüne geçilmeli

-Sözleşmeli tarım teşvik edilmeli ve belli başlı ürünlerde alım garantisi verilmeli

Sayın Bakanım, Değerli MÜSİAD’lılar, kıymetli misafirler,

Hepimizin bildiği üzere tarım, gıda zincirinin de başlangıcını oluşturur. Sürdürülebilir tarım dediğimiz zaman ise, aslında birçok unsurun uyum içinde bir araya geldiği ve bu uyumu belli bir sistem dahilinde en verimli şekilde devam ettirdiği bir modelden bahsediyoruz.

Bir yandan tarımda verimliliği korurken, bir yandan da çevremizin ve doğal kaynaklarımızın tükenip yok olmasını önlemek adına adımlar atmalıyız. Hatta bunları sürdürürken, aynı zamanda ekonomik bir değer üretmek durumundayız…

Neslin, gıdanın, çevrenin ve ailenin korunması bizim hayati önceliklerimizdir. Bu hususların odak noktası tarımdır. Ferasetle ve basiretle ama bir seferberlik ruhuyla her karış toprağımızı ekeceğiz, her ağacımızı koruyacağız, her damla suyumuza sahip çıkacağız. Helal ve sağlıklı gıdayı muhafaza edeceğiz. Nesillere ve ailemize sahip çıkacağız.

Değerli MÜSİAD Ailesi,

Sözlerimi bitirirken, Türkiye İstişare Toplantımızın hayırlara vesile olmasını diliyorum. Katılımınız için çok teşekkür ediyor ve hepinizi saygı ve hürmetle selamlıyorum.

Allah’a emanet olunuz.

Mahmut Asmalı

MÜSİAD Genel Başkanı